ملكوت » است و اصحاب قلوب نيز اقرب طرق وصول به لقاء اللّه تعالى را در آن مىدانند ، چه اينكه اقرب به انسان خود اوست - فافهم - در آثار خويش بر آن ابرام بسيار و اصرار كثير است و خواجه دهدار را نيز در اثناى رسايل خويش بدان مقصد اسنى تأكيد فراوان است و در مواضع عديدهء آنها بدان پرداخته و از جوانب گوناگون آن را بررسى فرموده‌اند . و در اين راستا ، براى نيل به تحصيل معرفت نفس انسانى ، دستورات سلوكى را نيز بر سبيل كلى چون مراقبه و حضور و تبعيت از كامل و توسّل به ذيل عنايت اولياى الهى و ذكر اللّه و ذكر مرگ و . . . عنوان داشته‌اند . كه نيل به « آب حيوان » و تحصيل آن ، بدانها وابسته است . د : خواجهء دهدار - رضوان اللّه تعالى عليه - در اين رسايل چون ديگر رسايلش و خاصه رسالهء قضاء و قدر ايشان كه توسط حضرت وحيد دهر و فريد عصر ، استاد علامه ذو الفنون ، آية الحق ، استاد حسن‌زاده آملى - روحى فداه - تصحيح و به طبع رسيده است ، در اينكه علم و عمل دو گوهر و جوهر فوق مقوله جوهر و انسان سازند ، و هركس بهشت و دوزخ خويش است ، و اعتلاى كلم طيّب روح انسانى بدانها وابسته است ، و نيز اينكه علم مشخّص روح و علم مشخّص بدن نفس است و تفاوت ابدان - و نيز ارواح - در نشئات اخروى به كمال و نقص است و اينكه نفس ناطقه قدسيه الهيه انسان ، مسافرى است ابدى به سوى ديار ابد و . . . تأكيد وافر و ابرام شديد دارند ، و جزاى عمل صالح را فضل حق - تعالى شأنه - و جزاى عمل غير صالح را عدل وى مىدانند . ه : از ديگر امّهات انديشه و فكرت حضرت دهدار - قدّس سره - اينست كه چون ديگر حكماى الهى - بجز عامه مشاء كه ابن سينا نيز در اشارات از ممشاى متعارف آنها فاصله گرفته‌اند - و عرفاى شامخين ، قايل به تثليث عوالم انسانى و خارجى است . و : عارف عظيم الشأن ، خواجه محمّد دهدار از قايلان به اتحاد عاقل و معقول است . و در اثبات آن بر طبق حكمت متعاليه سعى وافر فرموده ، درين راه به وضوح